تعلق خمس به سرمایه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ سطح چهار حوزۀ علمیۀ قم، دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه تهران (نویسندۀ مسئول).

2 دانش‌آموختۀ سطح سه جامعة الزهرا.

چکیده

تعلق خمس به سرمایه از مباحث پرابتلا و برجستۀ «کتاب الخمس» است. مقالۀ حاضر این موضوع را در میان دلایل مخالفان و گفتار موافقان به بحث نهاده است.
واکاوی تعریف مؤونه و توجه به حکمت استثنای آن در بررسی دلایل هر دیدگاه نقش کلیدی دارد. مهم‌ترین دلیلی که محقق را در پذیرش عدم تعلق خمس به سرمایه متقاعد می‌کند، توجه به وضعیت خمس در مؤونۀ انتفاعیه و عنایت به چیستی ملاک تعلق خمس است. در جریان دلایل خمس مشابهتی میان سرمایه و مؤونۀ انتفاعیه وجود دارد که این نوشته عهده‌دار تقریب و تبیین این مشابهت است. همین‌طور در پاره‌ای دلایل به ملاک تعلق خمس اشاره شده است که ممکن است با ذهنیت عمومی در محور بودنِ «صدق مؤونه» در معافیت از خمس ناسازگار باشد. نویسنده در نهایت، معافیت سرمایه از تعلق خمس را برگزیده است. البته این معافیت نمی‌تواند به شکل مطلق باشد و به اقتضای دلایل مورد پذیرش می‌باید سعه و ضیق آن را تعیین کرد.

کلیدواژه‌ها