ارزیابی نظریه زوائد علم اصول با محوریت نقد کتاب «زوائد اصول»

نوع مقاله : اصولی (جهت انتشار در مجله پژوهش نامه اصول فقه اسلامی)

نویسندگان

1 مدرسه فقهی امام محمدباقر علیه السلام

2 استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم

چکیده

علم اصول که یکی از مهم ترین مقدمات استنباط محسوب می‌شود، با این سوال روبرو است که آیا دچار تورم و مسائل زائدی که در طریق استنباط به کار نمی‌آید شده است؟ مولف کتاب «زوائد اصول فقه» بخش قابل اعتنایی از علم اصول را زائد دانسته و معتقد به ضرورت تحول این علم به منظور پیراستگی از مسائل بی ثمر و دور از هدف استنباط است، اما بررسی دقیق ادله ی مذکور در این کتاب نشان از عدم صحت دیدگاه مذکور دارد و این علم -به رغم وجود برخی مباحث زائد- عمده مسائل آن کاربردی بوده و فقیه در طریق استنباط از آن بی نیاز نیست. با توجه به چند نکته می‌توان به پاسخ این شبهه پی برد: 1- نگاه دقیق به محل نزاع و مبانی اصولیون در مسائل مزبور نشان می‌دهد، این مسائل دارای ثمره بوده و در طریق استنباط به آنها نیاز است. 2- طرح بسیاری از تدقیقات اصولی موجب تنقیح مسئله‌ی کلی‌تری می‌شود که آن مسئله‌ی کلی دارای ثمرات بسیاری است. 3- برخی مسائل از مبادی تصوری یا تصدیقیه علم محسوب می‌شوند که چون در علم دیگر یا به آن پرداخته نشده یا جهت نگاه به آن متناسب با هدف فقیه نبوده است، باید در این علم به آنها پرداخت. در آخر به نظر می‌رسد عدم تصویر درست و اطلاع کافی نسبت به ابعاد هر مسئله و مبانی اصولیین پیرامون آن، موجب پدید آمدن شبهه تورم علم اصول و وجود مسائل زائد شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [العربیة]

ارزیابی نظریه زوائد علم اصول با محوریت نقد کتاب «زوائد اصول»

نویسندگان [العربیة]

  • علی اصغر السلطانی 1
  • مهدی معتمدی 2
1 المدرسة الفقهیة الامام محمد الباقر علیه السلام
2 استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم
چکیده [العربیة]

علم اصول که یکی از مهم ترین مقدمات استنباط محسوب می‌شود، با این سوال روبرو است که آیا دچار تورم و مسائل زائدی که در طریق استنباط به کار نمی‌آید شده است؟ مولف کتاب «زوائد اصول فقه» بخش قابل اعتنایی از علم اصول را زائد دانسته و معتقد به ضرورت تحول این علم به منظور پیراستگی از مسائل بی ثمر و دور از هدف استنباط است، اما بررسی دقیق ادله ی مذکور در این کتاب نشان از عدم صحت دیدگاه مذکور دارد و این علم -به رغم وجود برخی مباحث زائد- عمده مسائل آن کاربردی بوده و فقیه در طریق استنباط از آن بی نیاز نیست. با توجه به چند نکته می‌توان به پاسخ این شبهه پی برد: 1- نگاه دقیق به محل نزاع و مبانی اصولیون در مسائل مزبور نشان می‌دهد، این مسائل دارای ثمره بوده و در طریق استنباط به آنها نیاز است. 2- طرح بسیاری از تدقیقات اصولی موجب تنقیح مسئله‌ی کلی‌تری می‌شود که آن مسئله‌ی کلی دارای ثمرات بسیاری است. 3- برخی مسائل از مبادی تصوری یا تصدیقیه علم محسوب می‌شوند که چون در علم دیگر یا به آن پرداخته نشده یا جهت نگاه به آن متناسب با هدف فقیه نبوده است، باید در این علم به آنها پرداخت. در آخر به نظر می‌رسد عدم تصویر درست و اطلاع کافی نسبت به ابعاد هر مسئله و مبانی اصولیین پیرامون آن، موجب پدید آمدن شبهه تورم علم اصول و وجود مسائل زائد شده است.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • علم اصول
  • زوائد
  • مسائل علم
  • مقام تدوین
  • مقام تعلیم