اشتراط الفاظ خاص در عقد نکاح معذورین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (فقهی)

نویسندگان

1 موسسه عالی فقه و علوم اسلامی

2 موسسه عالی فقه و علوم اسلامی، رشته تخصصی فقه خانواده

چکیده

با توجه به آثار کلیدی عقد نکاح، بحث از «نیاز یا عدم نیاز به الفاظ خاص» از چالش‌های مهم مسائل خانواده است. در فقه رایج شیعه، تحقق عقد نکاح در گرو الفاظ خاص دانسته شده و اغلب، عبارات «أنکحت»، «زوّجت» و «متّعت» را الفاظ خاص نکاح قلمداد کرده‌اند. آنان در این خصوص، میان معذور و غیرمعذور تفاوتی قائل نشده‌اند. روایات میثاق غلیظ، صیغۀ متعه، روایت ثعلبه، روایت حولاء و نیز سیره و اجماع و استصحاب، از ادلۀ اشتراط الفاظ خاص شمرده شده است. در جانب دیگر، به دلایلی چون آیۀ )أوفوا بالعقود( و روایات چهارگانۀ «لکلّ قوم نکاح»، مَهر قرآن، زن مضطر و عقد سکری به عنوان دلیل و شاهد بر عدم لزوم الفاظ سه‌گانه تمسک شده است. حاصل سنجش دلایل یادشده، نفی اشتراط الفاظ خاص در عقد نکاح افراد معذور است. روشن است که بر اساس مجموع ادله، اصل اشتراط لفظ در تحقق عقد شرعی نکاح، محرَز بوده و بر این اساس، نکاح معاطاتی، باطل و فاقد اثر شرعی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [العربیة]

اشتراط الألفاظ الخاصة فی نکاح المعذورین

نویسنده [العربیة]

  • مهدی السعادتی نسب 2
2 المعهد العالی للفقة و العلوم الاسلامیة، مجال تخصصی فی فقه الاسرة
چکیده [العربیة]

یعتبر الفقه الشیّعی الرّائج أنّ تحقّق عقد النّکاح مرهون بذکر کلمات معیّنة، ویعتبر غالبیّة الفقهاء عبارات «أَنکُحتُ»، «زَوَّجتُ» و «مَتَّعتُ» کألفاظ خاصّة للنّکاح، والبعض یعتبرون فقط «أَنکَحتُ» و«زَوَّجتُ» ولایمیِّزون  بین المعذور وغیره فی اشتراط الألفاظ المعیَّنة. ونظراً لکثرة الآثار المترتّبة علی عقد الزّواج، فإنّ التّدقیق فی ضرورة ذکر إحدى هذه الکلمات الثّلاث فی عقد الزّواج أمر بالغ الأهمیّة. فی هذا المقال، وبعد ذکر النّقاط الأولیّة، یتمّ ـ فی البدایة ـ تدقیق الأدلّة على اشتراط کلمات معیّنة فی عقد الزواج. هذه الأدلّة هی أحادیث المیثاق الغلیظ وصیغة المتعة، روایة ثعلبة وروایة الحولاء، وکذلک السّیرة والإجماع والاستصحاب. ثمّ یناقَش عدم ضرورة الکلمات الثّلاث فی حقّ المعذورین، وتناقَش فی هذا الصدد آیة «أوفوا بالعقود» وأحادیث «لکلّ قومٍ نکاح» ومَهر القرآن والمرأة المضطرّة وعقد السَّکری، وکذلک الإطلاق المقامی وسکوت الإمام تجاه ما أفتی به العامّة من عدم ضرورة الألفاظ المعیّنة. والنّتیجة أنّ الکلمات الخاصّة لاتشترط فی عقد زواج المعذورین. ومن هنا یتبیّن أنّ نکاح المعاطاة، خارج عن نطاق هذا البحث، ولاشبهة فی بطلانه.
مفاتیح البحث: الفاظ معیّنة فی عقد النّکاح، زواج المعذورین، عقد المتعة

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • الألفاظ الخاصة فی النکاح
  • نکاح المعذورین
  • عقد المتعة