پژوهه های فقهی تا اجتهاد

پژوهه های فقهی تا اجتهاد

چالش‌های فقهی کاشت تراشه‌های عصبی مغزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (فقهی)

نویسنده
دانش آموخته سطح سه مدرسه فقهی امام محمد باقر علیه السلام-دانش پژوه فقه پزشکی مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام-دکتری کلام اسلامی
چکیده
پیشرفت فن‌آوری به‌گونه‌ای است که کاشت تراشه‌های عصبی مغزی به‌عنوان رابطی بین مغز آدمی با رایانه و ماشین، محدود به مصارف درمانی نخواهد ماند و حوزه‌های دیگری چون امنیت، دفاع و سرگرمی را دربرخواهد گرفت. گستردگی مصارف این فن‌آوری نوپیدا، چالش‌های پرشمار فقهی را به‎دنبال خواهد داشت که حل آن را ضروری می‌سازد. در مجموع، کاشت تراشه با انگیزه‌های درمانی و امنیتی و نظامی، مشروع به نظر می‌رسد و مخاطرات احتمالی درمان و شبهۀ تغییر خلقت آدمی، صلاحیت منع از تجویز کاشت تراشه با انگیزۀ درمان یا تأمین امنیت جامعۀ اسلامی را ندارند. البته ضمان ناشی از خسارات و جنایات حاصل از کاشت یا هک تراشه، متوجه کسی است که جنایت به او منتسب است. اما کاشت تراشه صرفاً به انگیزۀ سرگرمی از جهت منافات با مذاق شارع، مشروع به نظر نمی‌رسد. حاکمیت اسلامی نیز مجاز به دسترسی بدون اجازه به اطلاعات تراشه‌های شهروندان مسلمان جامعۀ اسلامی نیست؛ مگر در اموری که مرتبط با مصالح عمومی و ضروری جامعۀ اسلامی بوده و در چهارچوب قوانین ویژه‌ و با حفظ کرامت انسانی افراد، اعمال شده باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

التّحدیات الفقهیّة لزراعة الشّرائح العصبیّة فی الدّماغ

نویسنده العربیة

مهدی الزارعی
طالب علوم دینیه بمرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام
چکیده العربیة

إنّ التّقدم التّکنولوجی بلغ إلی درجة أنّ زرع شرائح الدّماغ العصبیّة کواجهة بین الدّماغ البشری و بین الکمبیوتر والآلة لن یقتصر على الأغراض الطّبیّة وسیشمل مجالات أخرى مثل الأمن والدّفاع والتّرفیه. إنّ اتّساع نطاق استخدامات هذه التّکنولوجیا النّاشئة سیؤدّی إلى العدید من التّحدیات الفقهیّة الّتی لابدّ من الإجابة علیها. وبشکل عام، یبدو أنّ زرع الشرّائح، لأغراض علاجیّة أو أمنیّة أو عسکریّة هو أمر مشروع، وأنّ المخاطر المحتملة للعلاج والشّکوک فی تغییر الطّبیعة البشریّة غیر صالحة للمنع عن زراعة الشّرائح، بدافع العلاج أو تأمین الأمن فی المجتمع الإسلامی. وبالطّبع، فإنّ الضّمانات المتعلّقة بالخسائر والجرائم النّاجمة عن زرع الشّریحة، أو الاختراق، موجَّهة إلى من تُنسب إلیه الجنایة. لکن زرع الشّریحة، لمجرّد التّرفیه لا یبدو مشروعاً بالمقارنة مع ذائقة الشّرع. کما لا یُسمح للحکومة الإسلامیّة بالوصول إلى معلومات شرائح المواطنین المسلمین فی المجتمع الإسلامی دون إذنهم؛ إلّا فیما یتعلّق بالمصالح العامّة والضّروریة للمجتمع الإسلامی، ویطبَّق فی إطار قوانین خاصّة مع الحفاظ على کرامة الإنسان.

کلیدواژه‌ها العربیة

زرع الشّریحة
الحصول على البراءة من المریض
تغییر الطّبیعة
الأمن
حرمة اللّهو