پژوهه های فقهی تا اجتهاد

پژوهه های فقهی تا اجتهاد

بازشناسی زمان فجر در لیالی مقمره از رهگذر اعتماد بر اذان موذنان عصر معصومان (علیهم السلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (فقهی)

نویسنده
چکیده
بحث تشخیص زمان نماز‌های روزانه، خصوصاً زمان فجر، از مباحث مهم در اسلام است. یکی از مسائلی که در قرون اخیر بین فقیهان مورد بحث قرار گرفته، زمان فجر در شب‌های مهتابی است که برخی قائل به تأخیر تا زمان رؤیت بالفعل فجر شده، ولی بیشتر فقیهان تفاوتی بین شب‌ها قائل نیستند. منشأ این اختلاف، تفاوت تلقی از ظهورات ادله‌ای است که به تبیین زمان فجر پرداخته است؛ بدین معنا که برخی تبین را حسی و فعلی، و مشهور فقیهان تبین را تقدیری دانسته‌اند. در این مقاله به قرینۀ حالیه در زمان معصومان اشاره شده است که توجه به آن می‌تواند در تشخیص دقیق‌تر این ظهورات مفید باشد. بر این اساس، مؤذنانی که وظیفۀ اعلان اوقات شرعی را بر عهده داشتند، در تمامی شب‌های یک ماه، تنها بر اساس رؤیت فعلی فجر اذان می‌گفتند و با توجه به اینکه در آن دوران ابزار سنجشِ زمان، دقت لازم را نداشت، درک تفاوت زمان اذان گفته شده در شب‌های مهتابی و غیر مهتابی اساساً مقدور نبود. در نتیجه مؤذنان در شب‌های مهتابی با رؤیت فجر اذان گفته و تمامی مردم از جمله خود معصومان با اذانی که با تأخیر در شب‌های مهتابی گفته می‌شده، امساک می‌کردند و نماز می‌گزاردند. نتیجۀ این بحث تعیین قول به تفصیل و لزوم رؤیت حسی فجر و عدم کفایت فجر تقدیری خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

إعادة التّعرف على وقت الفجر فی اللّیالی المقمرة من خلال الثّقة بأذان مؤذّنی عصر المعصومین

چکیده العربیة

من المواضیع المهمّة فی الإسلام مسألة تحدید وقت الصّلوات الیومیّة، وخاصّة وقت الفجر. ومن المسائل الّتی أثارت النّقاش بین الفقهاء فی القرون الأخیرة هو وقت الفجر فی اللّیالی المقمرة فیعتقد البعض بالتّأخیر إلى رؤیة الفجر فعلیّاً، لکن معظم الفقهاء لا یفرّقون بین اللّیالی. وأصل هذا الاختلاف هو الاختلاف فی النّظرة إلى ظهور الأدلّة التی تعرّضت لتفسیر وقت الفجر؛ وهذا یعنی أنّ البعض قد اعتبر التبیّن حسّیّاً وفعلیّاً، بینما اعتبره المشهور من الفقهاء تقدیریّاً. فی هذه المقالة، تمّ ذکر القرینة الحالیّة فی زمن المعصومین(، والّتی قد تکون من المفید ملاحظتها فی التّعرف على هذه الظّهورات بدقّة أکبر. ووفقاً لذلک، کان المؤذّنون الّذین یتولّون إعلان الأوقات الشّرعیة، یؤذّنون فقط بناءً على الرّؤیة الفعلیّة للفجر فی جمیع لیالی الشّهر، وبالنّظر إلى أنّه فی ذلک العصر لم تکن أدوات قیاس الوقت دقیقة بما فیه الکفایة، فإنّ تشخیص الاختلاف فی الوقت المعلَن فی اللّیالی المقمرة وغیرها کان غیر ممکن بشکل أساسی. ونتیجة لذلک، کان المؤذّنون یؤذّنون فی اللّیالی المقمرة مع رؤیة الفجر، وکان جمیع النّاس بما فیهم المعصومون یمسکون ویصلّون استناداً إلی الأذان الّذی یقال فی وقت متأخّر فی اللّیالی المقمرة. فنتیجة هذا البحث هو القول بالتفصیل ووجوب رؤیة الفجر حسّیّاً وعدم کفایة الفجر التّقدیری.

کلیدواژه‌ها العربیة

اللّیالی المقمرة
اللّیالی القمراء
تأخیر الإعلان عن الفجر