پژوهه های فقهی تا اجتهاد

پژوهه های فقهی تا اجتهاد

اصل «رجعیت در طلاق» از نظرگاه فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (فقهی)

نویسنده
پژوهشگر موسسۀ عالی فقه و علوم اسلامی، گرایش تخصصی فقه زن و خانواده، قم، ایران.
چکیده
طلاق، مهم‌ترین عامل انحلال نکاح دائم در فقه است که با توجه به جواز رجوع و عدم آن، به رجعی و بائن تقسیم می‌شود. در برخی مصادیق طلاق، به نوع آن تصریح شده است، اما برخی دیگر همچون طلاق اجباری و یا طلاق حاکم، مبهم و یا مورد اختلاف است. قاعدۀ «اصل رجعیت در طلاق» می‌تواند راهگشای تعیین نوع طلاق در این موارد باشد و متفرع بر تشخیص آن، جریان احکام مرتبط با نوع طلاق روشن شود. اندیشمندانی چون شیخ طوسی و طبرسی از متقدمان و صاحبان حدائق و جواهر از متأخران به اصل مذکور اشاره کرده‌اند. آیاتی از قرآن به‌عنوان دلیل لفظی، و استصحاب بقای زوجیت، و اصل عدم تحقق مراتب زوال زوجیت، به‌عنوان اصلی عملی در اثبات قاعدۀ مذکور بیان شده است. طبق برخی مبانی، استدلال به آیۀ 228 سورۀ بقره و نیز استصحاب بقای زوجیت، پذیرفته شده ولی دیگر ادله مورد مناقشه قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله العربیة

أصالة «الرجعیة فی الطلاق» من وجهة نظر الفقه الإمامی

نویسنده العربیة

مهدی السعادتی نسب
المعهد العالی للفقة و العلوم الاسلامیة، مجال تخصصی فی فقه الاسرة
چکیده العربیة

یعتبر الطّلاق أهمّ عامل فی انحلال الزّواج الدّائم فی الفقه، وهو ینقسم إلى رجعی وبائن، بالنّظر إلی جواز الرّجوع وعدمه. وقد تمّ تحدید نوع الطّلاق فی بعض حالاته، ولکن بعضها الآخر، مثل الطّلاق القسری أو طلاق الحاکم، مبهم أو محلّ خلاف. ویمکن لقاعدة «أصل الرجعیّة فی الطلاق» أن تفتح المجال لتحدید نوع الطّلاق فی هذه الحالات، وبناء على تشخیصه، سیتمّ توضیح ترتّب الأحکام المتعلّقة بنوع الطّلاق. وقد أشار إلى الأصل المذکور علماء کالشّیخ الطّوسی والطّبرسی من القدماء ومؤلّفی الحدائق والجواهر من المتأخّرین. واحتُجّ علیه بآیات من القرآن الکریم کدلیل لفظی، وباستصحاب الزّوجیّة وأصالة عدم تحقّق درجات انحلالها کأصل عملی. ووفقاً لبعض المبانی، قد تمّ قبول الاحتجاج، بالآیة 228 من سورة البقرة وکذلک استصحاب الزّوجیّة، ولکن الأدلّة الأخری فهی محلّ نقاش.

کلیدواژه‌ها العربیة

أصل الرّجعیّة فی الطّلاق
الطّلاق
الرّجعی
البائن
طلاق الحاکم