پژوهه های فقهی تا اجتهاد

پژوهه های فقهی تا اجتهاد

ضوابط تعیین دیه و ارش در فرض درمان شکستگی ستون فقرات؛ تأملی در ماده 647 قانون مجازات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی (فقهی)

نویسنده
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم و عضو گروه فقه جزاءمرکز پژوهشی مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی،
چکیده
شکستن ستون فقرات ازجمله جنایاتی است که در فقه دیات و قوانین موضوعه، احکام متعددی دارد. مطابق نصوص روایی، میزان دیۀ شکستن ستون فقرات، در فرض جبر (بهبود) بدون عیب، صد دینار و در صورت بروز عیب، معادل دیۀ کامل نفس است. مادۀ ۶۴۷ قانون مجازات اسلامی نیز به پیروی از فقه امامیه مقرر می‌دارد که شکستن ستون فقرات درصورتی‌که درمان نشود، موجب دیۀ کامل و در صورت درمان بدون عیب، موجب یک‌دهم دیۀ کامل خواهد بود. بااین‌حال، ابهام در جزئیات فرآیند درمان، سبب بروز چالش‌هایی در معیار تعیین دیه یا ارش شده است؛ چالش‌هایی نظیر شمولیت دیه نسبت به عوارض ثانویه، قابلیت یا فعلیت درمان و وضعیت دخالت‌های پزشکی مدرن مانند استفاده از پروتز. این مقاله با هدف تبیین مقصود قانون‌گذار از واژۀ «جبر» در نصوص و «درمان» در قانون، به مطالعۀ متون روایی و فقهی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقصود از «جبر»، قابلیت التیام استخوان است؛ ازاین‌رو، حکم جای‌گذاری پروتز به جای مهره، حسب مورد، متفاوت بوده و می‌تواند مشمول حکم دیه یا ارش قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

ضوابط تحدید الدیة والأرش فی فرض علاج کسر العمود الفقری؛ تأمل فی المادة ٦٤٧ من قانون العقوبات الإسلامی

نویسنده العربیة

محمدجواد المحمدی
مدرس فی الحوزۀ العملیۀ بقم المقدسۀ.
چکیده العربیة

یعد کسر العمود الفقری من الجنایات التی تترتب علیها أحکام متعددة فی فقه الدیات والقوانین الوضعیة. ووفقا للنصوص الروائیة، فإن مقدار دیة کسر العمود الفقری فی فرض الجبر أی البرء من غیر عیب یبلغ مائة دینار، وفی حال حدوث عیب یعادل دیة النفس کاملة. کما تنص المادة ۶۴۷ من قانون العقوبات الإسلامی، تبعا للفقه الإمامی، على أن کسر العمود الفقری إذا لم یعالج یوجب الدیة الکاملة، وفی حال علاجه من غیر عیب یوجب عشر الدیة الکاملة. ومع ذلک، فإن الغموض المکتنف لتفاصیل عملیة العلاج قد أسفر عن بروز تحدیات فی معیار تحدید الدیة أو الأرش، ومن هذه التحدیات مدى شمول الدیة للعوارض الثانویة، وشأنیة العلاج أو فعلیته، وموقف التدخلات الطبیة الحدیثة کاستخدام البدائل الصناعیة. ویهدف هذا المقال إلى تبیین مراد المشرع من مفردة الجبر فی النصوص، ومفردة العلاج فی القانون، وذلک من خلال دراسة المتون الروائیة والفقهیة. وتظهر نتائج البحث أن المراد من الجبر هو قابلیة التئام العظم، ومن هنا فإن حکم زرع البدائل الصناعیة موضع الفقرة یختلف بحسب الموارد، ویمکن أن یندرج تحت حکم الدیة أو الأرش.

کلیدواژه‌ها العربیة

علاج کسر العمود الفقری
کسر العمود الفقری
العثم
دیة کسر العمود الفقری
المادة ۶۴۷ من قانون العقوبات الإسلامی