آیین نامه نگارش

جشنواره پژوهشی امام محمد باقر (علیه السلام)

 

 

• ساختار مقاله

در نگارش مقاله رعایت ساختار زیر لازم است:

1. عنوان مقاله و نام نویسنده یا نویسندگان؛
2. چکیده؛
3. واژگان کلیدی؛
4. مقدمه (شامل تبیین مساله، پیشینه، ضرورت­، روش، ساختار، مبانی، مفهوم شناسی و…)؛
5. بدنه اصلی مقاله؛
6. نتیجه؛
7. منابع و مآخذ.

 

تذکر: جهت آشنایی بیشتر در زمینه هر یک از بخش­های ساختار مقاله به فایل «راهنمای تدوین مقاله علمی» در سایت یا کانال جشنواره مراجعه شود.

 

• شیوه آدرس ­دهی به منابع در متن و پایان مقاله

آدرس‌دهی متن مقاله به روش پانوشت بوده و مشخصات کتاب‌شناسی با عنوان منابع و مآخذ در پایان مقاله قرار گیرد. شیوه­ های آدرس ­دهی به منابع مختلف عبارتند از:

 

* روش ارجاع به کتاب:

پاورقی متون: نام خانوادگی نویسنده، عنوان کتاب، شماره مجلد، شماره صفحه مورد نظر.
مثال: طوسی، التهذیب، ج3 ، ص123.
در منابع : نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده، عنوان کتاب، تحقیق یا تصحیح یا ترجمه: نام و نام خانوادگی محقق یا مصحح یا مترجم، محل نشر: مرکز نشر، شماره چاپ، تاریخ انتشار.
مثال: مفید، محمّد‌بن‌محمد‌بن‌نعمان عکبرى، المقنعة، تحقیق علی اکبر غفاری، قم: کنگرۀ جهانى هزارۀ شیخ مفید، چ1، 1413ق.

 

* روش ارجاع به مجلات:

پاورقی متون: نام خانوادگی نویسنده، عنوان مقاله، عنوان مجله، شماره مجله، صفحه مورد نظر.

مثال: جواهری، القراءة الجدیدة للنصوص الدینیة، مجلة فقه اهل‌البیت‌(بالعربیه)، ج‌44، ص190.

در منابع: نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده، عنوان مقاله، عنوان مجله، شماره مجله، محل نشر، مرکز نشر،تاریخ انتشار مجله.

مثال: حائری،کاظم، عیوب موجب فسخ در نکاح، مجله فقه أهل‌البیت (فارسی)، ش41، قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل‌بیت، [بی‌تا].

 

* روش ارجاع به پایان نامه:

پاورقی متون: نویسنده، عنوان پایان نامه، صفحه مورد نظر.

در منابع: نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده، عنوان پایان نامه، مرکز منتشر کننده، رتبه علمی، سال دفاع، محل دفاع.

مثال: علوی، حسن، حکم فقهی اختلاف زوجین در فرزند دار شدن، مرکز مدیریت حوزه های علمیه قم، سطح سه، سال 95، قم.

 

* روش ارجاع به سایت­ها:

پاورقی متون: نام سایت، عنوان صفحه، تاریخ مشاهده در سایت، آدرس اینترنتی.

مثال:

ویکی پدیا(دانش نامه آزاد)، آب اصلاح شده، 6/دسامبر/2018، https://fa.wikipedia.org/wiki.

در منابع: نام سایت، عنوان صفحه، تاریخ انتشار، آدرس اینترنتی، تاریخ مشاهده در سایت.

مثال:

ویکی پدیا(دانش نامه آزاد)، آب اصلاح شده، 6/دسامبر/2018م، https://fa.wikipedia.org/wiki، 10/10/1396ش.

 

• فونت­های پیشنهادی مقالات

 

عنوان	اندازه	قلم (فونت)
متن اصلی	14	IRLotus
عنوان اصلی	15.5	B Badr  -Bold
عنوان فرعی-اول	14.5	B Badr  -Bold
عنوان فرعی- دوم	13.5	B Badr  -Bold
متن پاورقی	12	IRLotus
نقل قول فارسی	13	IRLotus
نقل قول عربی	13	IRLotus
سرخط های مهم	13	IRLotus -Bold
اسامی کتب در متن	13	IRLotus -Bold
اسامی کتب در پاورقی	11	IRLotus -Bold
انگلیسی در متن	12	Times
انگلیسی در پاورقی	10	Times

 

 

 

• آیین نگارش

الف) متن علمی تا حدّ ممکن باید مختصر و مفید باشد. به همین جهت لازم است از آوردن نقل قول‌های غیرضروری و حجم افزا، تفنن‌های شاعرانه و ذوقی، بیان‌های عاطفی واحساسی و گزافه نویسی اجتناب شود.

ب) از آوردن عبارت‌های مبهم، مغلق و پیچیده و واژه‌های نامأنوس باید احتراز گردد.

ج) باید از ذکر بندهای طولانی و جمله‌های بلند خودداری شود.

د) مطالب باید ساده، روان، جذاب و به گونه ای صریح و روشن بیان گردد.

ر) در نقل مطالب، ضروری است امانت داری را با ذکر مشخصات دقیق منبع رعایت نمود. هر چند در این باب نباید به دام افراط و تفریط – که حمل بر فضل فروشی یا سهل انگاری است- افتاد.

ش) هر بخش از نوشته که شامل یک اندیشه و مطلب خاصی است، باید در یک بند (پاراگراف) آورده شود.

ص) باید از به کاربردن کلمات مترادف به جهت افزایش حجم اجتناب شود.

ط) باید از به کاربردن افراطی حروف اضافه و حروف ربط در متن پرهیز گردد.

ع) باید از به کاربردن تعبیرهای نامناسب و عامیانه و استعمال الفاظ ناروا، رکیک و غیراخلاقی احتراز شود.

 

 

نکات پیشنهادی درباره تایپ مقاله

امروزه تقریباً اکثر مجلات علمی، مقالات خود را به صورت تایپ شده می­پذیرند. از این رو بیان برخی از اصول تایپ مفید فایده است:

الف) عنوان مقاله در وسط سطر و با فاصله چهارسانتی­متر از بالا با قلم یا فونت شماره ۱۶ تایپ می­شود.

ب) نام مؤلف در زیر عنوان و در وسط سطر و با فاصله ۵/۱ سانتی­متر تایپ می­شود.

ج) رتبه علمی و محل خدمت مؤلف یا مؤلفان با علامت ستاره یا شماره در پاورقی همان صفحه تایپ می­گردد.

د) ابتدای هر پاراگراف یا بند با کمی تورفتگی (اشپون) با فاصله ۵/۰ سانتی­متر آغاز می­گردد.

ز) فاصله بین سطرهای متن ۵/۱ سانتی­متر و فاصله آنها از عنوان­های فرعی دو سانتی­متر است.

ح) فاصله حاشیه صفحه­ها از هر طرف دو سانتی­متر و از بالا و پایین نیز دو سانتی­متر و فاصله آخرین سطر با پاورقی یک سانتی­متر است.

ط) نقل قول مستقیم در داخل گیومه تایپ می­گردد.

س) شماره صفحات در پایین صفحه تایپ می­گردد.

ک) مقاله فقط باید بر یک روی صفحه تایپ شود.

ل) در تایپ مقاله باید از به کار بردن قلم­های متنوع و متفاوت پرهیز کرد.

نکات ویرایشی

از آنجا که در جملات مکتوب، عواملی همچون مکث، تکیه، آهنگ و لحن کلام یا اشاره‌ها -که در سخن گفتن استفاده می‌شود- وجود ندارند تا گوینده را در انتقال مقصودش یاری دهند، برای رفع ابهام و روشن ترکردن مقصود نویسنده و روان خواندن نوشته، از علایم نقطه گذاری استفاه می‌شود. استفاده از علایم ویرایش، بیشتر تابع لحن کلام و سبک نویسنده است، با وجود این، گاهی از اصول و قواعدی پیروی می‌کند که سعی می‌شود موارد مهم آنها بیان گردد.

1. ویرگول (،): ویرگول نشانه مکث کوتاه است که با توجه به نوع متن و نوع مخاطب، برای درست و روان خواندن نوشته، در حد اعتدال به کار برده می‌شود. در برخی موارد استفاده از آن ضرورت دارد که به برخی از آنها اشاره می‌گردد:

الف) در بین دو کلمه که احتمال دارد خواننده آنها را به هم اضافه کند: امام، امت اسلام را زنده کرد.

ب) در دو طرف عطف بیان و بدل نیز معمولاً به کار می‌رود: شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، درباره مسائل جاری گفت…

ج) بین چند کلمه یا گروه که در کنار هم بیایند و از نظر دستوری دارای یک نقش باشند، از ویرگول استفاده می‌شود و دو واحد آخری با «و» به هم عطف می‌شوند: مردی مؤدب، فروتن، مهربان و نیکوکار بود.

د) میان عبارت‌ها و جمله‌های غیرمستقل یا وابسته: معمولاً پیش مردم ظاهربین، دانشمند واقعی کسی است که…

ر) برای جداکردن اجزای آدرس‌ها:/// قم، بلوارامین، روبروی راهنمایی و رانندگی، مؤسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه.

س) برای جداکردن ارقام در جمله: به این موضوع در صفحه‌های ۷۰، ۹۵، ۱۱۵ و ۴۲۰ اشاره شده است.

ص) بعد از کلمه‌ها و عبارت‌های ربطی مانند: با این همه، به هر حال و… و قیدی، مانند: اولاً، ثانیا، بلی، خیر و…

1. نقطه ویرگول (؛):  نقطه ویرگول برای مکث‌های طولانی تر و حدّفاصل بین ویرگول و نقطه است و به نقطه نزدیکتر است که موارد کاربرد آن به شرح زیر است:

الف) قبل از کلمه‌ها و عبارت‌های توضیحی مانند: (مثلاً، یعنی، اما و… ) اگر به مفهوم جمله قبل برگردد:
شیخ الرئیس گفته است که: «از گاو می‌ترسم؛ برای اینکه گاو شاخ دارد و عقل ندارد»؛ یعنی اینکه از قدرتمند کم عقل باید گریخت.

ب) اجزای وابسته به یک موضوع کلّی، هرگاه به صورت جمله‌های متعددِ ظاهرا مستقل بیان شود:

فراق، کوه را هامون کند؛ هامون را جیحون کند؛ جیحون را پرخون کند؛ پس با این دل ضعیف چون کند؟

ج) هرگاه در بین اجزای قسمت‌های مختلف یک جمله، ویرگول‌های متعدد به کار رفته باشد، نقطه ویرگول برای جدا کردن مجموعه آن قسمت‌ها از یکدیگر به کار می‌رود:

محمد، احمد، حسن؛ علی و محمود را زدند.

د) هرگاه موضوع یک جمله کامل، فهرست وار دسته بندی شده باشد، پس از پایان هر دسته، نقطه ویرگول، و در آخرین دسته، نقطه می‌آید؛ مانند:

ساختمان واژه‌های فارسی، چند صورت است:

1) ساده: گل، دل، خرد؛

2) پیشوندی: همدل، بینوا، نادان؛

۳) پسوندی: کارگر، شنونده؛

۴( مرکب: گلخانه، دلنواز، سخنگو؛

۵( گروهی: بی دست و پا، آب از سرگذشته.

1. نقطه : (. ) نشانه مکث کامل است که در پایان جمله‌های خبری و امری می‌آید و موارد کاربرد آن به شرح زیر است:

الف) پس از توضیحات پاورقی‌ها، جدول‌ها، نمودارها.

ب) در پایان جمله و پس از ذکر مشخصات منابع که در متن استناد شده است؛ مانند: (مطهری، ۱۳۷۷، ص ۲۵).

ج) برای مشخص کردن حرف‌های اختصاری، لازم است پس از هر حرف (به جز حرف آخر) نقطه گذاشته شود؛ مانند: ه. ق (هجری قمری)، ق. م (قبل از میلاد)

1. دونقطه (:): نشانه توضیح است و به جای کلمه‌ها و عبارت‌های توضیحی (نظیر، مانند، مثل، ازقبیل و… ) به کار می‌رود، بدین معنی که آنچه بعد از دونقطه آمده توضیح مثالِ قبل است؛ مانند:

تنها ره سعادت: ایمان، جهاد، شهادت.

الف) قبل از نقل قول‌ها دو ْنقطه می‌آید: او در کتاب خود گفته است: «شما بودید که رفتید… ».

ب) برای جداکردن رقم‌های جزئی از کلی نیز از دونقطه استفاده می‌کنند (در متن‌های فارسی رقم کلی در سمت راست و رقم جزئی سمت چپ می‌آید)، مثلاً جلد سوم صفحه چهل و یک، را به صورت، «۳:۴۱» نشان می‌دهند.

ج) گذاشتن دونقطه پس از عنوان‌های کتاب، مقاله، عنوان اصلی، فرعی و امثال آن لازم نیست.

1. علامت سؤال (؟): در پایان جمله‌های پرسشی مستقیم، علامت سؤال می‌آید؛ همچنین موارد دیگر استفاده از علامت سؤال عبارت است از:الف) پس از جمله‌های استفهام انکاری: چه کسی می‌داند چه خواهد شد؟ب) بعد از کلمه‌ها یا عبارت‌هایی که به جای جمله پرسشی بیایند: کدام بهتر است: علم یا ثروت؟ج) برای بیان مفهوم تردید یا استهزا این علامت در داخل پرانتز (؟) استفاده می‌گردد: آقای محمدی، استاد نمونه دانشگاه تهران (؟) به مشهد رفته است.

د) هرگاه چند جمله سؤالی پشت سر هم قرار گیرند، معمولاً در پایان تک تک آنها نشانه پرسش می‌آید: هیچ معلوم نیست از کجا آمده اند؟ چه آورده اند؟ به کجا می‌روند؟

ر) اگر در ضمن جلمه خبری، جمله ای پرسشی نقل شود، باید جمله پرسشی حتما در داخل گیومه قرار گیرد: طفیلی را پرسیدند که «اشتها داری؟»؛ گفت: منِ بیچاره در جهان همین متاع دارم.

1. گیومه «»: نشانه ای است که برای «مشخص کردن» در موارد زیر به کار می‌رود:

الف) هرگاه عین عبارت نویسنده یا گوینده ای نقل شده باشد: او پرسید «آیا کتابخانه ملی را دیده ای؟»

ب) هرگاه برای تأکید یا به دلیل دیگر خواسته شود کلمه یا عبارتی در متن مشخص و متمایز شود مانند:
گفتم «کتاب» را بیاور.

ج) آوردن عنوان مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، فصل‌ها، مجله‌ها، اشخاص، کتاب‌ها و… در متن- جایی که در چاپ حروف کج (ایرانیک) به کار نرفته- در داخل گیومه می‌آید.

1. پرانتز (): برای جداکردن توضیح‌های نسبتا اضافی به کار می‌رود؛ توضیح‌هایی از قبیل:

الف) عبارت‌های تکمیل  کننده و توضیح  دهنده: امامان معصوم علیهم السلام احکام دینی را گاهی از راه الهام (نه وحی که خاص پیغمبر است) می‌گرفتند.

ب) معنای لغت‌ها و کلمه‌ها: جلد پنجم و ششم فرهنگ معین به اعلام (اسم‌های خاص) اختصاص دارد.

ج) تاریخ‌ها: صائب (۹۸۶-۱۰۸۱ ه ق) از برجسته ترین شاعران سبک هندی است.

د) ذکر مثال‌ها: روش‌های تحقیق به کار گرفته شده (مثل پیمایشی) در متن…

ر) ارجاع‌ها و ذکر منابع در متن: (جوادی آملی، ۱۳۷۷، ص ۵۴.)

س) برای آوردن علایم اختصاری در متن: (ق. م)؛ (ره)

1. خط فاصله (-): نشانه جداسازی است و بیشتر در دو طرف جمله یا عبارت معترضه می‌آید تا آن را از متن اصلی جمله جدا کند، خط فاصله در جداکردن، از ویرگول قوی تر و از پرانتز ضعیف تر است؛ به این معنی که خواننده حتما مطلب بین دو ویرگول را باید بخواند، ولی مطلب دو خط فاصله را می‌تواند نخواند. تفاوت آن با پرانتز در این است که عبارت بین دو خط فاصله، جزء جمله به شمار می‌رود و در روال طبیعی جمله می‌توانیم آن را بخوانیم، ولی عبارت داخل پرانتز، توضیحی زاید بر متن است و ممکن است از نظر ترتیب کلمات به گونه ای نباشد که بتوانیم آن را بخوانیم:

نهضت بیداری مسلمان‌ها در بسیاری از کشورهای اسلامی – برخلاف آنچه که تصور و تبلیغ می‌شود- فرزند انقلاب نیست، برادر آن است.

الف) در آغاز بندهای کوتاه فرعی که بدون شماره گذاری یا دسته بندی عددی و حرفی بعد از دو نقطه قرار می‌گیرند: کارمند خوب کسی است که: – اهداف کارش را بداند؛ – نیازهایش را بشناسد و…

ب) برای پیونددادن یک ترکیب دو وجهی: فرهنگ ایرانی-اسلامی؛ قطار تهران-مشهد

ج) به معنی «تا» در بین دو عدد: ساعت ۹-۸ درس دارم.